Stress
Stress is een vorm van spanning die in het lichaam van mensen optreedt als reactie op externe prikkels. Stress heeft zowel lichamelijke als geestelijke gevolgen en kan zowel positief als negatief zijn. Positieve vormen van stress kunnen bijvoorbeeld ontstaan als je een presentatie moet geven op je werk of als je een belangrijke sportprestatie moet leveren. Je lichaam reageert hier onder andere op door gefocust te zijn, je staat even op scherp. Na afloop kun je weer ontspannen en ontladen. De afwisseling van spanning en inspanning is heel belangrijk. Lukt het niet om na een periode van spanning te ontspannen, dan zal een volgende spanningssituatie tot een nog hogere spanning in het lichaam leiden.
Je kunt het vergelijken met een elastiekje. Een elastiekje kan heel lang meegaan, ook al wordt eraan getrokken. Als er maar perioden van ontspanning zijn. Als je een elastiek te lang onder spanning zet, neemt na een tijdje de veerkracht af. De rek is eruit. Bij mensen kan dit leiden tot overspannenheid.
Overspannenheid en burn-out
Wanneer er sprake is van chronische stress, kun je overspannen raken als je niet ingrijpt. Je kunt dan allerlei lichamelijke en mentale klachten ontwikkelen (zie Hoe herken je stress? voor een aantal voorbeelden van klachten).
Wanneer deze klachten langer dan 6 maanden aanhouden en (extreme) vermoeidheid op de voorgrond komt te staan, dan wordt het door een arts als burn-out gediagnostiseerd.¹
Verschillen tussen overspannenheid en burn-out
Het Nederlands Huisartsen Genootschap hanteert een richtlijn om overspannenheid en burn-out te diagnosticeren.² De belangrijkste verschillen tussen overspannenheid en burn-out hebben, zoals je hieronder ziet, te maken met de duur van de klachten en het niveau van energie.
| Overspannenheid | Burn-out |
|---|---|
Er is sprake van overspanning als voldaan is aan de volgende vier criteria:
|
Er is sprake van burn-out als er sprake is van overspanning waarbij de klachten minstens zes maanden aanwezig zijn en moeheid en uitputting op de voorgrond staan. |
¹Een coach mag geen diagnose stellen. Wanneer je vermoedt dat je een burn-out hebt, ga dan altijd naar je huisarts. Het is namelijk belangrijk dat je huisarts andere aandoeningen uitsluit.
²Bovengenoemde informatie over de verschillen tussen overspannenheid en burn-out komt van de website van het Nederlands Huisartsen Genootschap.
